Kulak kiri nedir?
Kulak kiri (tıbbi adıyla serumen), dış kulak yolundaki salgı bezlerinin ürettiği yağlı salgının, dökülen deri hücreleri ve tozla karışmasıyla oluşur.
Kulak kiri bir kirlilik belirtisi değildir. Önemli görevleri vardır:
- Kulak kanalının derisini nemli tutar ve kurumasını önler.
- Toz, kıl ve küçük parçacıkları yakalar.
- Kulak kanalını mikroplara karşı korumaya yardımcı olur.
Kulak kendini nasıl temizler?
Kulak kanalının derisi, içten dışa doğru çok yavaş hareket eden bir yapıya sahiptir. Konuşma ve çiğneme sırasındaki çene hareketleri de bu harekete yardımcı olur. Böylece kulak kiri zamanla kendiliğinden kulağın girişine doğru taşınır, orada kurur ve dökülür.
Bu yüzden çoğu kişide kulak kanalının içini temizlemeye gerek yoktur. Kulak kirini temizlemeye çalışmak, kulağın bu doğal temizleme düzenini bozabilir.
Kulak kiri neden birikir?
Bazı durumlarda kulak kiri dışarı atılamaz ve birikerek kanalı tıkayabilir. Buna kulak kiri tıkacı denir. Sık nedenler:
- Pamuklu çubuk kullanmak: Kirin bir kısmını alsa da büyük kısmını daha içeri iter ve sıkıştırır.
- Kulak kanalına düzenli bir şey takmak: İşitme cihazı, kulak içi kulaklık veya kulak tıkacı kirin dışarı çıkmasını zorlaştırabilir.
- Kulak kanalının yapısı: Dar, kıvrımlı veya kıllı kanallarda kir daha kolay birikir.
- Yaş: İleri yaşta kir daha kuru ve sert hale gelebilir.
- Kişiye özgü fazla salgı: Bazı kişiler doğal olarak daha fazla kir üretir.
Kulak kiri tıkanıklığının belirtileri nelerdir?
- Kulakta dolgunluk veya tıkanıklık hissi
- İşitmede azalma, seslerin boğuk gelmesi
- Kulakta çınlama veya uğultu
- Kulakta kaşıntı
- Kulak ağrısı
- Nadiren baş dönmesi
Bu belirtiler başka kulak sorunlarında da görülebilir. Belirtilerin kulak kirinden kaynaklanıp kaynaklanmadığı ancak kulak muayenesiyle anlaşılır.
Bir kulakta işitme birkaç saat veya gün içinde aniden azaldıysa bunu kulak kiri sanıp evde bir şey denemeyin. Ani işitme kaybı olabilir; aynı gün bir KBB uzmanına başvurun.
Kulak kirinin rengi ne anlama gelir?
Kulak kirinin rengi ve kıvamı kişiden kişiye değişir:
| Renk ve kıvam | Genel değerlendirme |
|---|---|
| Açık sarı, yumuşak | Genellikle yeni oluşmuş kirdir |
| Kahverengi, koyu | Genellikle daha eski kirdir |
| Gri veya açık renkli, kuru ve pul pul | Bazı kişilerde doğal olarak kuru tip kir bulunur |
| Siyah | Genellikle uzun süredir biriken eski kirdir; başka belirti yoksa çoğu zaman endişe gerektirmez |
| Akıntı şeklinde, kötü kokulu, yeşilimsi veya kanlı | Kulak kiri değil, enfeksiyon veya başka bir sorunun belirtisi olabilir; hekime başvurun |
Rengin tek başına bir hastalık göstergesi olmadığını unutmayın. Ağrı, akıntı, işitme azalması veya ateş eşlik ediyorsa değerlendirme yaptırın.
Kulak kiri evde nasıl temizlenir?
Evde yapılması güvenli olan şey yalnızca şudur:
- 01Kulağın dış kısmını temizleyin. Duştan sonra kulak kepçesini ve kulak girişini nemli bir bez veya havluyla silin.
- 02Kulak kanalının içine dokunmayın. Parmağınızı, pamuklu çubuğu veya başka bir şeyi kanalın içine sokmayın.
Kulak kiri tıkanıklığını evde açmaya çalışmak yerine hekime başvurmak daha güvenlidir.
Kulak kiri için damla kullanılır mı?
Eczanede kulak kirini yumuşatmak için kullanılan damlalar bulunur. Bu damlalar kiri yumuşatarak dışarı çıkmasına yardımcı olabilir, ancak herkes için uygun değildir:
- Kulak zarında delik olduğundan şüpheleniliyorsa veya daha önce kulak zarında delik tespit edildiyse,
- Kulaktan akıntı geliyorsa veya kulak ağrıyorsa,
- Kulak ameliyatı geçirdiyseniz veya kulağınızda tüp varsa
damla kullanmayın; hekime başvurun. Damla kullanacaksanız eczacınıza danışın ve ürünün kullanma talimatına uyun. Kulak kirini yumuşatan damlalardan biri hakkında ayrıntılı bilgiyi gliserin kulak damlası yazımızda bulabilirsiniz.
Evde yapılmaması gerekenler
| Yöntem | Neden önerilmez? |
|---|---|
| Pamuklu çubuk | Kiri daha içeri iter, sıkıştırır; kulak kanalını veya kulak zarını yaralayabilir. |
| Saç tokası, anahtar, kürdan gibi cisimler | Kulak kanalını kesebilir, kulak zarını delebilir. |
| Kulak mumu (kulak konisi) | Kulak kirini temizlediği gösterilmemiştir; yanık ve kulak kanalına mum damlaması gibi yaralanmalara yol açabilir. |
| Evde kulak yıkama | Kulak zarında fark edilmemiş bir delik varsa enfeksiyona yol açabilir; yanlış basınç kulağa zarar verebilir. |
| Kulağa yağ, oksijenli su veya bitkisel karışım koymak | Kulak zarı sağlam değilse zarar verebilir; enfeksiyon riskini artırabilir. |
| Kameralı kulak temizleme aletleri | Görüntü olsa bile kanalın içine alet sokmak yaralanma riski taşır. |
Sertleşmiş kulak kiri nasıl çıkar?
Sertleşmiş ve kanalı tıkayan kulak kiri, evde çıkarılmaya çalışılmamalıdır. Sert kir, zorlandığında kulak kanalının derisini yaralayabilir ve ağrıya yol açabilir.
Hekim önce kulağı muayene eder. Gerekirse kirin yumuşatılması için bir süre damla kullanmanızı önerebilir, ardından temizliği yapar.
Hastanede kulak temizleme nasıl yapılır?
Kulak kiri temizliği merkezimizde yapılmaz; KBB hekimine başvurun. Kulak kiri temizliği için Kulak Burun Boğaz (KBB) polikliniğine veya aile hekiminize başvurabilirsiniz. Hekim önce kulağınızı muayene eder, kulak zarının durumunu değerlendirir ve size uygun yöntemi seçer:
- Mikroskop veya endoskop altında çıkarma: Hekim kulak kanalını büyüterek görür ve kiri ince aletlerle veya hafif vakumla çıkarır.
- Kulak yıkama: Kulak zarı sağlamsa, uygun basınçta ılık suyla yapılabilir.
İşlem genellikle kısa sürer. Kirin miktarına ve sertliğine göre hafif rahatsızlık hissedilebilir.
İşitme cihazı kullanıyorsanız kulak kiri neden önemli?
İşitme cihazı, kulak kanalına yerleştirildiği için kirin dışarı çıkmasını zorlaştırabilir. Kulak kiri ayrıca:
- cihazın hoparlörünü veya filtresini tıkayarak sesin azalmasına,
- kulak kalıbının kanala tam oturmamasına ve cihazın ötmesine,
- cihazın düzgün çalışmamasına
yol açabilir.
İşitme cihazı kullanıyorsanız cihazınızı her gün kullanma talimatına göre temizleyin ve filtrelerini düzenli değiştirin. Cihazınızın sesi azaldıysa önce kir filtresini kontrol edin. Kulak kanalınızda kir birikmesi sık tekrarlıyorsa hekiminize danışın; düzenli kulak muayenesi önerebilir.
Ne zaman doktora gitmelisiniz?
- Kulakta tıkanıklık ve işitme azalması birkaç günde geçmiyorsa
- Kulak ağrısı, ateş veya kulaktan akıntı varsa
- Kulaktan kan geliyorsa
- Baş dönmesi varsa
- Kulağınıza bir şey sokulduktan sonra ağrı veya işitme azalması başladıysa
- Bir kulakta işitme aniden azaldıysa (aynı gün)
Neva İşitme, İstanbul'un Sancaktepe ve Çekmeköy ilçelerinde 2009'dan beri hizmet veren SGK anlaşmalı işitme cihazı merkezidir.
Kulak kiri temizlendikten sonra işitmenizde azalma devam ediyorsa işitme testi yaptırabilirsiniz.Sancaktepe ve Çekmeköy şubelerimizde işitme testi yapıyoruz; işitme testi için ücret alınmaz.
Sıkça sorulan sorular
Kulak kiri temizlemek gerekir mi?
Çoğu kişide gerekmez; kulak kendini temizler. Yalnızca kulağın dış kısmını silmek yeterlidir. Kir kanalı tıkadıysa temizlik hekim tarafından yapılmalıdır.
Kulak kiri işitme kaybı yapar mı?
Kulak kanalını tıkayan kir geçici işitme azalmasına yol açabilir. Kir temizlendiğinde işitme genellikle düzelir.
Pamuklu çubuk zararlı mı?
Kulak kanalının içinde kullanıldığında kiri daha içeri iter ve kulağı yaralayabilir. Pamuklu çubuk yalnızca kulağın dış kısmında kullanılmalıdır.
Kulak kiri baş dönmesi yapar mı?
Nadiren yapabilir. Baş dönmesinin başka nedenleri de olabileceği için hekim değerlendirmesi gerekir.
Kulak kiri için hangi doktora gidilir?
Kulak Burun Boğaz (KBB) uzmanına veya aile hekiminize başvurabilirsiniz.
Kulak mumu işe yarar mı?
Kulak mumunun kulak kirini temizlediği gösterilmemiştir; yanık ve yaralanma riski taşıdığı için önerilmez.
- American Academy of Otolaryngology–Head and Neck Surgery Foundation, Clinical Practice Guideline: Earwax (Cerumen Impaction) Update, 2017
- NHS, Earwax build-up hasta bilgilendirme sayfası
- U.S. Food and Drug Administration (FDA), kulak mumları (ear candles) hakkında tüketici uyarısı
