Saf ses odyometrisi nedir?
Saf ses odyometrisi, işitmeyi ölçmek için kullanılan temel testtir. “Saf ses”, tek bir perdeden oluşan, bip benzeri test sesidir.
Test sırasında:
- 01Ses yalıtımlı bir kabinde oturursunuz.
- 02Kulaklık takılır.
- 03Farklı perdelerde ve farklı şiddetlerde sesler verilir.
- 04Sesi duyduğunuz anda düğmeye basmanız veya elinizi kaldırmanız istenir.
Test, her perdede duyabildiğiniz en kısık sesi, yani duyma eşiğinizi bulur. Ağrısızdır ve genellikle kısa sürer.
Odyogram nedir, nasıl okunur?
Odyogram, saf ses odyometrisinin sonuçlarını gösteren grafiktir:
- Yatay eksen sesin perdesini (frekansını, Hz) gösterir. Soldan sağa doğru kalın seslerden tiz seslere gider.
- Dikey eksen sesin şiddetini (desibel, dB) gösterir. Yukarıdan aşağıya doğru kısık seslerden yüksek seslere gider.
- Her perdede duyduğunuz en kısık ses grafiğe işaretlenir. Genellikle sağ kulak “O” ile, sol kulak “X” ile gösterilir.
İşaretler grafiğin ne kadar aşağısındaysa, o perdeyi duymak için o kadar yüksek ses gerekmiş demektir; yani işitme kaybı o kadar fazladır.
Saf ses ortalaması nedir?
Saf ses ortalaması (SSO), konuşma seslerinin büyük kısmının bulunduğu frekanslardaki duyma eşiklerinin ortalamasıdır. Odyogramdaki pek çok değeri tek bir sayıyla özetler.
Saf ses ortalaması nasıl hesaplanır?
En sık kullanılan yöntemde 500, 1000 ve 2000 Hz'deki eşiklerin ortalaması alınır. Bazı hesaplamalarda 4000 Hz de eklenir.
Örnek:
| Frekans | Duyma eşiği |
|---|---|
| 500 Hz | 30 dB |
| 1000 Hz | 40 dB |
| 2000 Hz | 50 dB |
(30 + 40 + 50) ÷ 3 = 40 dB
Engellilik değerlendirmesinde ise resmi yönetmelikteki farklı bir hesaplama yöntemi kullanılır; bu yüzden raporunuzdaki saf ses ortalaması doğrudan engel oranını göstermez. Engel oranının nasıl hesaplandığını işitme kaybı engel oranı sayfamızda anlattık.
Saf ses ortalaması kaç olmalı?
Normal işitme sınırı, kullanılan sınıflamaya göre genellikle 20 veya 25 dB olarak kabul edilir. Bu değerin altında kalan saf ses ortalaması normal işitme olarak yorumlanır. Ortalama yükseldikçe işitme kaybının derecesi de artar.
Saf ses ortalamasının hangi değerlerde “hafif”, “orta” veya “ileri” sayıldığını işitme kaybı dereceleri yazımızda anlattık.
Önemli bir not: Saf ses ortalaması tek başına yeterli değildir. Ortalama normal sınırlarda olsa bile tek bir frekansta, örneğin yalnızca tiz seslerde kayıp olabilir. Bu yüzden değerlendirme, odyogramın tamamına bakılarak yapılır.
Hava yolu ve kemik yolu ne demek?
Saf ses odyometrisinde işitme iki şekilde ölçülebilir:
Hava yolu: Ses kulaklıkla verilir. Ses; dış kulak, orta kulak ve iç kulaktan geçerek ilerler. Yani bu ölçüm, işitme yolunun tamamını test eder.
Kemik yolu: Kulağın arkasındaki kemiğe küçük bir titreştirici yerleştirilir. Titreşim kafatası kemiği üzerinden doğrudan iç kulağa ulaşır; dış ve orta kulak atlanır. Yani bu ölçüm, iç kulağın ve işitme sinirinin durumunu gösterir.
Hava-kemik aralığı ne demek?
Hava-kemik aralığı, aynı frekansta hava yolu ile kemik yolu eşikleri arasındaki farktır. Bu fark, işitme kaybının türünü anlamaya yardımcı olur:
| Durum | Ne anlama gelir? |
|---|---|
| Hava ve kemik yolu eşiklerinin ikisi de normal | Normal işitme |
| Kemik yolu normale yakın, hava yolu yüksek (aralık var) | İletim tipi kayıp: sorun dış veya orta kulakta |
| Hava ve kemik yolu birlikte yüksek, aralarında belirgin fark yok | Sensörinöral kayıp: sorun iç kulakta veya işitme sinirinde |
| Kemik yolu yüksek, hava yolu daha da yüksek (aralık var) | Mikst kayıp: iki sorun birlikte |
İletim tipi kayıpların bir kısmı tedavi edilebildiği için bu ayrım tedavi planı açısından önemlidir.
Raporunuzda “saf ses ortalaması hava” yazıyorsa
Raporlarda sık görülen ifadeler:
- “SSO hava: 15 dB”: Hava yolu ölçümüyle saf ses ortalamanız 15 dB; normal sınırlar içinde.
- “SSO kemik: 10 dB”: Kemik yolu ölçümüyle saf ses ortalamanız 10 dB.
- “Hava-kemik aralığı mevcut”: İletim sisteminde bir sorun olabileceği anlamına gelir.
Raporunuzu yorumlamak için hekiminize veya odyoloğunuza danışın; sonuçlar her zaman muayene bulgularıyla birlikte değerlendirilir.
Saf ses ortalaması cihaz kararını nasıl etkiler?
Saf ses ortalaması önemli bir göstergedir; ancak işitme cihazı kararı yalnızca bu sayıya göre verilmez. Şunlar birlikte değerlendirilir:
- Saf ses ortalaması ve odyogramın tamamı
- Konuşma odyometrisi sonucu (konuşmayı ne kadar doğru anladığınız)
- Hava-kemik aralığı (kaybın tedavi edilebilir bir bölümü olup olmadığı)
- Günlük hayatta yaşadığınız zorluklar
Örneğin saf ses ortalaması çok yüksek olmayan ama konuşmayı anlamakta zorlanan bir kişi için de cihaz değerlendirmesi gerekebilir.
Neva İşitme, Sancaktepe ve Çekmeköy'de 2009'dan beri hizmet veren SGK anlaşmalı işitme cihazı merkezidir.
İşitme testiOdyogramınızı birlikte okuyalım mı?Sancaktepe ve Çekmeköy şubelerimizde işitme testi yapıyoruz; işitme testi için ücret alınmaz. Randevu için bize ulaşabilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
Saf ses ortalaması 30 dB ne demek?
Konuşma frekanslarında ortalama olarak 30 dB'den kısık sesleri duyamadığınız anlamına gelir. Bu değer normal sınırın üzerindedir ve hafif düzeyde bir işitme kaybına işaret edebilir; yorumu için hekiminize veya odyoloğunuza danışın.
Saf ses odyometrisi ne kadar sürer?
Genellikle kısa sürer. Kemik yolu ölçümü ve konuşma testleri de yapılıyorsa süre uzayabilir.
Saf ses odyometrisi acıtır mı?
Hayır. Test ağrısızdır; yalnızca sesleri duyduğunuzda işaret vermeniz istenir.
Saf ses ortalaması ile engel oranı aynı şey mi?
Hayır. Engel oranı, resmi yönetmelikteki farklı bir yöntemle hesaplanır ve yetkili sağlık kurulu tarafından belirlenir.
Testten önce nelere dikkat etmeliyim?
Mümkünse testten önceki saatlerde yüksek sese maruz kalmaktan kaçının. Soğuk algınlığınız veya kulak tıkanıklığınız varsa test öncesinde bunu belirtin.
- American Speech-Language-Hearing Association (ASHA), Pure-Tone Testing ve Audiogram bilgilendirme kaynakları
- Dünya Sağlık Örgütü (WHO), World Report on Hearing (2021)
- Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik (Resmî Gazete)
