Yenidoğan işitme testi nedir?
Yenidoğan işitme testi, işitme kaybı olabilecek bebekleri erken dönemde belirlemek için yapılan bir taramadır. Tanı testi değildir: testten geçememek, bebekte kesin olarak işitme kaybı olduğu anlamına gelmez; yalnızca ileri değerlendirme gerektiğini gösterir.
Türkiye'de Sağlık Bakanlığı'nın Ulusal Yenidoğan İşitme Taraması Programı kapsamında, yenidoğan bebeklere doğum yapılan hastanede işitme taraması yapılır.
Yenidoğan işitme testi kaçıncı gün yapılır?
Tarama genellikle doğumdan sonraki ilk günlerde, bebek hastaneden taburcu edilmeden önce yapılır. Bazı durumlarda ilk kontrol sırasında yapılabilir.
Uluslararası öneriler, bütün süreç için 1-3-6 kuralını hedef olarak gösterir:
| Zaman | Hedef |
|---|---|
| İlk 1 ay | İşitme taramasının tamamlanması |
| İlk 3 ay | Taramadan geçemeyen bebeklerde tanının konması |
| İlk 6 ay | Gerekli müdahaleye başlanması |
Bunun nedeni, ilk ayların ve yılların dil gelişimi için önemli olmasıdır.
Yenidoğan işitme testi nasıl yapılır?
Testler bebek uyurken veya sakinken yapılır; iğne içermez ve ağrısızdır. Genellikle iki yöntemden biri kullanılır:
OAE (otoakustik emisyon) testi: Bebeğin kulak kanalına küçük ve yumuşak bir uç yerleştirilir. Cihaz kulağa hafif sesler gönderir ve iç kulaktan gelen yanıtı ölçer. İç kulak sağlıklı çalışıyorsa cihaz bu yanıtı algılar.
ABR (BERA) testi: Bebeğin başına küçük yapışkan elektrotlar yerleştirilir. Kulağa gönderilen seslere işitme sinirinin ve beyin sapının verdiği yanıt ölçülür. Özellikle yoğun bakımda kalmış bebeklerde ve ileri değerlendirmede kullanılır.
Yenidoğan işitme testi ne kadar sürer?
Tarama genellikle birkaç dakika sürer. Bebeğin sakin veya uykuda olması testi kolaylaştırır; bebek huzursuzsa süre uzayabilir. İleri değerlendirme amacıyla yapılan ABR testi daha uzun sürebilir.
Testten geçmezse ne olur?
İlk taramadan “tekrar” sonucu çıkması sık görülür ve çoğu zaman geçici nedenlere bağlıdır:
- Kulak kanalında doğumdan kalan sıvı
- Orta kulakta geçici sıvı
- Bebeğin test sırasında huzursuz olması
- Ortamdaki gürültü
Bu durumda genellikle ikinci bir tarama planlanır. İkinci taramadan da geçemeyen bebekler, ileri testler için odyoloji birimine yönlendirilir.
Önemli olan panik yapmamak, ama süreci de ertelememektir. Önerilen kontrol ve testlerin zamanında yapılması gerekir.
Bebek ve küçük çocuklarda işitme testi nasıl yapılır?
Bebek ve çocuklarda işitme testi, yaşa ve çocuğun iş birliğine göre farklı yöntemlerle yapılır:
| Yaş (yaklaşık) | Yöntem | Nasıl yapılır? |
|---|---|---|
| 0–6 ay | OAE, ABR | Bebek uyurken ölçüm yapılır; bebeğin yanıt vermesi gerekmez |
| 6 ay–2 yaş | Görsel pekiştirmeli odyometri | Bebek sese başını çevirdiğinde ışıklı bir oyuncakla ödüllendirilir |
| 2 yaş ve üzeri | Oyun odyometrisi | Çocuk sesi duyduğunda bir oyun hareketi yapar (örneğin bir küpü kutuya atar) |
Bu yöntemler, çocuğun yaşına uygun şekilde güvenilir sonuç almak için geliştirilmiştir. Hangi yöntemin kullanılacağına odyolog karar verir.
4 yaşındaki çocuğa işitme testi nasıl yapılır?
4 yaşındaki çocuklarda genellikle oyun odyometrisi kullanılır. Çocuğa kulaklık takılır; farklı seslerde ve şiddetlerde tonlar verilir. Çocuk sesi duyduğunda bir oyuncağı kutuya atmak veya bir parçayı yerine takmak gibi bir hareket yapar. Gerekirse çocuktan basit kelimeleri tekrar etmesi istenerek konuşmayı anlama da değerlendirilir.
Test ağrısızdır; süresi çocuğun dikkatine ve iş birliğine göre değişir. Okul öncesi dönemde fark edilmeyen bir işitme kaybı konuşmayı ve öğrenmeyi etkileyebileceği için bu yaşta değerlendirme önemlidir.
Bebek işitme testi hangi bölümde yapılır?
Yenidoğan taraması doğum yapılan hastanede yapılır; ayrıca randevu almanız gerekmez. İkinci tarama veya ileri testler için hastanenin odyoloji birimine yönlendirilirsiniz. Daha sonra oluşan bir şüphede çocuk doktorunuza veya bir Kulak Burun Boğaz hekimine başvurabilirsiniz. Randevu sürecini işitme testi için hangi bölüm yazımızda anlattık.
İşitme testini kim yapar?
İşitme testlerini odyolog veya odyometrist yapar. Tanıyı ve tedavi planını ise KBB hekimi belirler. Bebek ve çocuklarda süreç, hekim ve odyoloji ekibinin birlikte çalışmasıyla yürütülür.
İşitme testinden önce banyo yapılır mı?
Genellikle özel bir hazırlık gerekmez; banyo yapmak sorun değildir. Ancak testten hemen önce kulağa su kaçmaması tercih edilir. Kulak kanalını temizlemek için kulağa pamuklu çubuk veya başka bir şey sokmayın; kulak temizliği gerekiyorsa hekim tarafından yapılır.
Bebeğin test sırasında uykulu veya sakin olması testi kolaylaştırır. Hastane size test öncesinde nelere dikkat etmeniz gerektiğini söyleyebilir.
Taramadan geçen bebekte tekrar test gerekir mi?
İşitme kaybı doğumdan sonra da gelişebilir. Bu nedenle taramadan geçen bir bebekte de şu durumlarda yeniden değerlendirme önerilir:
- Bebeğin seslere tepkisinde veya konuşma gelişiminde gecikme fark ederseniz
- Ailede çocukluk çağında başlayan işitme kaybı varsa
- Bebek uzun süre yoğun bakımda kaldıysa
- Sık tekrarlayan orta kulak enfeksiyonları geçiriyorsa
- Hekiminiz takip önerdiyse
Belirtileri bebeklerde işitme kaybı yazımızda ayrıntılı anlattık.
Neva İşitme, Sancaktepe ve Çekmeköy'de 2009'dan beri hizmet veren SGK anlaşmalı işitme cihazı merkezidir.
Çocuklarda işitmeÇocuğunuzun işitmesiyle ilgili sorularınız mı var?Bize ulaşabilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
Yenidoğan işitme testi zorunlu mu?
Türkiye'de yenidoğan bebeklere Sağlık Bakanlığı'nın tarama programı kapsamında doğum yapılan hastanede işitme taraması yapılır. Bebeğinize tarama yapılıp yapılmadığını ve sonucunu hastaneden öğrenebilirsiniz.
Yenidoğan işitme testi acıtır mı?
Hayır. Test ağrısızdır, iğne içermez ve genellikle bebek uyurken yapılır.
Bebeğim testten geçemedi, işitme kaybı var mı?
Kesin değildir. İlk taramadan geçememek çoğu zaman kulakta kalan sıvı gibi geçici nedenlere bağlıdır. İkinci tarama ve gerekirse ileri testler sonucu netleştirir.
BERA testi için bebek uyutulur mu?
ABR (BERA) testi bebek uyurken yapılır. Küçük bebeklerde çoğunlukla doğal uyku yeterlidir; daha büyük çocuklarda hastane size hazırlık hakkında bilgi verir.
Bebeğimin işitmesini evde kontrol edebilir miyim?
Seslere tepkisini gözlemleyebilirsiniz; ancak bu gözlem test yerine geçmez. Şüpheniz varsa çocuk doktorunuza veya KBB hekimine başvurun.
- Joint Committee on Infant Hearing (JCIH), Year 2019 Position Statement
- T.C. Sağlık Bakanlığı, Ulusal Yenidoğan İşitme Taraması Programı
