Bebeklerde ve Çocuklarda İşitme Kaybı Nasıl Anlaşılır?

Bebeklerde işitme kaybı neden erken fark edilmelidir?

Bebekler konuşmayı duyarak öğrenir. İlk aylar ve yıllar dil gelişimi için önemlidir. Bu nedenle uluslararası öneriler, işitme taramasının ilk 1 ay, tanının ilk 3 ay ve gerekli müdahalenin ilk 6 ay içinde yapılmasını hedefler. Bu yaklaşıma 1-3-6 kuralı denir.

Türkiye'de yenidoğan bebeklere doğum yapılan hastanede işitme taraması yapılır. Ancak işitme kaybı doğumdan sonra da gelişebilir. Bu yüzden taramadan geçmiş bir bebekte bile, aşağıdaki belirtilerden birini fark ederseniz değerlendirme yaptırmanız önemlidir.

Bebeklerde işitme kaybı belirtileri nelerdir?

Belirtiler yaşa göre değişir:

Bu belirtilerden birinin olması her zaman işitme kaybı olduğu anlamına gelmez; bebekler farklı hızlarda gelişebilir. Ancak şüphe varsa test yaptırılmalıdır.

Kulağı duymayan bebeklerin hareketleri nasıl olur?

İşitme kaybı olan bebeklerde bazı davranış farklılıkları görülebilir:

• Seslerden çok yüz ifadelerine ve hareketlere tepki vermek
• Biri yanına gelip dokunana veya görüş alanına girene kadar fark etmemek
• Yüksek seslere refleks göstermemek
• İletişimde daha çok mimik ve işaret kullanmak

Bebek bazen bir şeye odaklandığı için de seslere tepki vermeyebilir. Bu yüzden tek bir gözleme değil, tekrarlayan davranışlara bakmak gerekir.

Duymayan bebek ses çıkarır mı?

Evet. İşitme kaybı olan bebekler de ağlar, agular ve ses çıkarır; çünkü bu sesler başlangıçta işitmeye bağlı değildir.

Fark, ilerleyen aylarda ortaya çıkar. İşiten bebekler kendi seslerini ve çevrelerindeki konuşmayı duyarak seslerini çeşitlendirir. İşitme kaybı olan bebeklerde ise:

• ses çeşitliliği azalabilir,
• hece tekrarları sınırlı kalabilir,
• anlamlı kelimeler gecikebilir.

Bu nedenle “bebeğim ses çıkarıyor, demek ki duyuyor” diye düşünmek her zaman doğru değildir.

Bebeklerde tek kulakta işitme kaybı nasıl anlaşılır?

Tek kulakta işitme kaybı, iki kulaktaki kayba göre daha zor fark edilir; çünkü bebek diğer kulağıyla duyduğu için seslere genel olarak tepki verir. Bazı ipuçları şunlardır:

• Sese her zaman aynı taraftan dönmek
• Sesin nereden geldiğini bulmakta zorlanmak
• İsmine bazen tepki verip bazen vermemek
• Gürültülü ortamlarda daha çok zorlanmak

Tek taraflı kayıplar, yenidoğan taramasının önemli olmasının nedenlerinden biridir. Şüphelendiğinizde değerlendirme yaptırın.

Çocuklarda işitme kaybı belirtileri nelerdir?

Daha büyük çocuklarda belirtiler iletişim ve okul hayatında ortaya çıkar:

• Yaşıtlarına göre konuşmanın gecikmesi veya kelimeleri yanlış söylemek
• Sık sık “Ne?” diye sormak
• Televizyonu çok yüksek sesle izlemek veya ekrana çok yaklaşmak
• Seslenildiğinde geç tepki vermek
• Kalabalık ortamlarda konuşmaları takip edememek
• Okulda öğretmeni anlamakta zorlanmak, derste dikkatinin dağılması

İşitme kaybı bazen “dikkatsizlik”, “dinlememek” veya “davranış sorunu” olarak yanlış yorumlanabilir. Çocuğunuzda bu tür şikâyetler varsa işitmesinin de değerlendirilmesi önemlidir.

Çocuğumun kulağı az duyuyor, ne yapmalıyım?

1. 01Çocuk doktorunuza veya bir KBB hekimine başvurun. Kulak muayenesi yapılır; kulak kiri veya orta kulakta sıvı gibi tedavi edilebilir nedenler araştırılır.
2. 02İşitme testi yaptırın. Çocuğun yaşına uygun test hastanenin odyoloji biriminde yapılır.
3. 03Sonuçlara göre hekiminiz tedavi veya takip planını belirler.

Evde, çocuğunuza farklı mesafelerden ve farklı ses tonlarıyla seslenip tepkisini gözlemleyebilirsiniz. Ancak bu gözlem test yerine geçmez. Çocuğun kulağına cisim sokmayın ve kulağına yakın çok yüksek ses çıkarmayın.

Bebeklerde işitme kaybı düzelir mi?

Orta kulaktaki sıvıya veya enfeksiyona bağlı kayıp düzelebilir; iç kulak ya da işitme siniri kaynaklı kayıp ise genellikle kalıcıdır:

• Düzelebilen durumlar: Orta kulakta sıvı birikmesi, kulak enfeksiyonu veya doğum sonrası kulakta kalan sıvı gibi durumlar tedaviyle veya kendiliğinden düzelebilir.
• Genellikle kalıcı olan durumlar: İç kulak veya işitme siniri kaynaklı (sensörinöral) kayıplar ve bazı genetik nedenler.

Kalıcı kayıplarda amaç, çocuğun konuşma seslerine erken erişmesini sağlamaktır. Bunun için işitme cihazı, ileri kayıplarda koklear implant ve dil ve konuşma desteği hekim ve odyoloji ekibi tarafından değerlendirilir.

Hangi durumlarda işitme testi yaptırılmalı?

• Yenidoğan taramasından “tekrar” sonucu çıktıysa
• Yukarıdaki belirtilerden birini fark ettiyseniz
• Konuşma gelişimi gecikiyorsa
• Ailede çocukluk çağında başlayan işitme kaybı varsa
• Bebek uzun süre yoğun bakımda kaldıysa
• Sık tekrarlayan orta kulak enfeksiyonları geçiriyorsa
• Okulda öğretmen işitmeyle ilgili bir uyarıda bulunduysa

Sıkça sorulan sorular